De plasticverpakkingsbelasting geldt voor bedrijven die plastic wegwerpverpakkingen aanbieden bij consumptie ter plaatse, zoals horeca, kantines, evenementen en cateringbedrijven. Vanaf 2024 ben je verplicht om herbruikbare alternatieven aan te bieden of extra te laten betalen voor plastic wegwerpbekers en bakjes. Deze belasting is ingevoerd om plasticafval te verminderen en bedrijven te stimuleren over te stappen op duurzame, circulaire verpakkingsoplossingen.
Wat is de plasticverpakkingsbelasting precies?
De plasticverpakkingsbelasting is een Europese maatregel die in Nederland is ingevoerd om het gebruik van plastic wegwerpverpakkingen te verminderen. De belasting richt zich specifiek op eenmalige verpakkingen die bedoeld zijn voor consumptie ter plaatse, zoals bekers, bakjes en borden. Het doel is om bedrijven te stimuleren over te stappen op herbruikbare verpakkingen en zo de hoeveelheid plasticafval drastisch te verminderen.
Wegwerpplastic onderscheidt zich van andere verpakkingsmaterialen doordat het niet is ontworpen om opnieuw gebruikt te worden. Het is vaak niet stevig genoeg om schoon te maken of niet geschikt voor de vaatwasser. De overheid heeft deze belasting ingevoerd omdat plastic niet afbreekt in de natuur en grote problemen veroorzaakt voor het milieu en de oceanen.
Wat veel bedrijven niet weten: de regels gelden ook voor producten die voor een deel uit plastic bestaan, zoals kartonnen bekertjes met een plastic coating. Ook wegwerpproducten van gerecycled plastic, bioplastics of biologisch afbreekbaar plastic vallen onder de maatregelen. Bioplastics breken namelijk niet snel genoeg af in de natuur en veroorzaken dezelfde problemen als fossiel plastic.
Voor welke bedrijven geldt de plasticverpakkingsbelasting?
De verpakkingsbelasting bedrijven treft vooral de horeca, foodservice, retail, evenementen en catering. Je bent belastingplichtig als je plastic wegwerpverpakkingen aanbiedt op plekken waar mensen ter plaatse eten of drinken. Denk aan restaurants, cafés, snackbars, kantines, universiteiten en festivalterreinen.
Sinds 2024 mag je geen plastic wegwerpbekers en bakjes meer aanbieden voor consumptie ter plaatse. Dit geldt voor kantoren, snackbars, horecagelegenheden en alle andere locaties waar bezoekers direct consumeren. Je moet je klanten vragen of ze het product meenemen of ter plaatse gebruiken. Bij consumptie ter plaatse ben je verplicht herbruikbare alternatieven aan te bieden.
Bij afhalen en bezorgen gelden andere regels. Sinds 2023 mag je klanten niet meer gratis plastic wegwerpbekers meegeven. Je moet een herbruikbaar alternatief aanbieden, en de klant kan dan kiezen tussen dat herbruikbare alternatief of extra betalen voor een plastic wegwerpbeker of bakje.
Er zijn enkele uitzonderingen. Zorginstellingen en gesloten inrichtingen mogen nog wel plastic wegwerpbekers en bakjes gebruiken in de ruimtes waar patiënten worden verzorgd, vanwege hygiëne en veiligheidsvoorschriften. In publieke ruimtes van deze instellingen geldt het verbod wel gewoon.
Evenementen en strengere gemeentelijke regels
Voor evenementen kunnen gemeenten strengere regels opleggen via de evenementenvergunning of standplaatsvergunning. Sommige gemeenten verplichten het gebruik van herbruikbare bekers, waardoor de uitzondering voor hoogwaardige recycling niet geldt. Check daarom altijd je vergunning voordat je een evenement organiseert.
Welke plastic verpakkingen vallen onder de belasting?
Onder de wegwerpverpakking belasting vallen alle plastic wegwerpproducten die bedoeld zijn voor eenmalig gebruik bij consumptie. Dit betekent bekertjes voor drankjes, bakjes voor warme en koude maaltijden, borden, plastic bestek, rietjes en andere eenmalige verpakkingen. Ook producten die voor een deel uit plastic bestaan, zoals kartonnen bekers met een plastic coating, vallen eronder.
De definitie van kunststof is breed: alle polymeren die niet van nature voorkomen en natuurlijke polymeren die chemisch gewijzigd zijn. Dit omvat ook producten gemaakt van biobased en biologisch afbreekbare plastics. Zelfs producten zoals vochtige doekjes gemaakt van viscose kunnen onder de definitie vallen.
Producten van oxo-degradeerbare kunststof zijn sinds 2021 volledig verboden. Deze producten lijken biologisch afbreekbaar, maar breken alleen in kleine stukjes microplastic af wanneer ze in contact komen met zuurstof en zonlicht. Deze microplastics zijn zeer schadelijk voor de natuur.
Hoe herken je of jouw verpakking belastbaar is?
Een product wordt gezien als wegwerp als het niet is bedacht, ontworpen of in de handel gebracht om opnieuw te gebruiken. Praktische kenmerken zijn dat het product niet stevig genoeg is om schoon te maken voor hergebruik, of niet geschikt is voor de vaatwasser. Als jouw verpakking aan deze criteria voldoet en plastic bevat, valt het onder de belasting.
Wegwerpbekers van piepschuim (EPS) zijn volledig verboden. Je mag wel plastic wegwerpbekers verkopen, maar deze moeten een verplichte markering hebben die duidelijk maakt dat de beker van plastic is en niet in het milieu thuishoort.
Hoeveel kost de plasticverpakkingsbelasting per product?
De plastic tax bedrijven werkt via een systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Sinds 2023 geldt dit voor plastic wegwerpbekers, wat betekent dat producenten meebetalen aan het inzamelen van de bekers en het voorkomen van zwerfafval. De exacte kosten per verpakkingseenheid variëren per producttype en worden doorberekend in de inkoopprijs.
Naast de directe belasting op de producten zelf, moet je als bedrijf extra laten betalen wanneer klanten kiezen voor plastic wegwerpverpakkingen bij afhalen of bezorgen. Je bent verplicht om herbruikbare alternatieven aan te bieden, en klanten betalen een toeslag als ze toch voor wegwerp kiezen.
Voor bedrijven die grote volumes gebruiken, lopen de kosten snel op. Een horecagelegenheid die dagelijks honderden bekers uitgeeft, merkt een aanzienlijke impact op de totale bedrijfskosten. Daarnaast komen er administratieve lasten bij voor het bijhouden van de aantallen en het afdragen van de belasting.
Wanneer moet je de belasting afdragen?
De belasting wordt afgedragen via je leverancier of producent. Als je zelf wegwerpverpakkingen importeert of produceert, ben je zelf verantwoordelijk voor de afdracht. De frequentie en wijze van afdragen hangt af van je specifieke situatie en de afspraken met je leverancier.
Hoe kun je de plasticverpakkingsbelasting vermijden?
De meest effectieve manier om de plasticverpakkingsbelasting te vermijden is overstappen op herbruikbare verpakking. Deze verpakkingen zijn bedoeld en gemaakt om opnieuw te gebruiken, zijn stevig genoeg om te reinigen en geschikt voor de vaatwasser. Herbruikbare bekers, bakjes, borden en bestek vallen niet onder de belasting.
Een andere optie is kiezen voor wegwerpproducten zonder kunststof. Deze zijn gemaakt van natuurlijke materialen zonder toevoegingen, additieven of chemische wijzigingen. Let wel op: sommige producten van waterafstotend papier lijken plasticvrij, maar bevatten toch kunststof. Informeer bij je leverancier of het product echt aan de eisen voldoet.
Voor bedrijven die toch wegwerpverpakkingen willen blijven gebruiken, bestaat een uitzondering bij hoogwaardige recycling. Je mag wegwerpproducten gebruiken als die te recyclen zijn tot bekers of bakjes. Dit geldt momenteel alleen voor bekers of voedselverpakking die van PET (polyethyleentereftalaat) zijn gemaakt. Je moet je dan wel registreren, het materiaal zelf inzamelen en aanbieden voor hoogwaardige recycling. Het percentage dat je minimaal moet inzamelen loopt jaarlijks op van 75% in 2024 naar 90% vanaf 2027.
Praktische tips voor de overstap
Begin met het in kaart brengen van je huidige verpakkingsgebruik. Hoeveel bekers, bakjes en borden gebruik je per dag? Dit geeft inzicht in de benodigde voorraad herbruikbare verpakkingen. Kies voor robuuste materialen die bestand zijn tegen intensief gebruik en professionele reiniging.
Overweeg een verhuursysteem voor herbruikbare verpakkingen. Dit minimaliseert je initiële investering en zorgt voor professionele reiniging en logistiek. Je hoeft zelf geen wasfaciliteiten in te richten en hebt altijd schone voorraad beschikbaar.
Wat zijn de voordelen van herbruikbare verpakkingen voor bedrijven?
Het belangrijkste financiële voordeel is dat je de verpakkingsbelasting horeca volledig vermijdt. Je betaalt geen belasting meer op wegwerpverpakkingen en geen toeslag voor klanten die voor plastic kiezen. Op lange termijn bespaar je aanzienlijk op verpakkingskosten, omdat herbruikbare producten honderden keren gebruikt kunnen worden.
Herbruikbare systemen werken via een circulaire verpakking aanpak. Je huurt of koopt een voorraad herbruikbare verpakkingen, gebruikt deze bij je klanten, en laat ze professioneel reinigen voor hergebruik. Moderne systemen bieden tracking technologie waarmee je precies weet waar je verpakkingen zich bevinden en hoeveel er in omloop zijn.
De logistiek is eenvoudiger dan je denkt. Professionele aanbieders verzorgen de levering van schone verpakkingen en het ophalen van gebruikte items. De reiniging gebeurt in gespecialiseerde faciliteiten die voldoen aan HACCP-regelgeving, met ATP- en allergenentest op elke batch. Dit garandeert een hygiënisch en veilig product voor je klanten.
Positieve impact op je merkimago
Steeds meer consumenten kiezen bewust voor bedrijven die duurzame keuzes maken. Door over te stappen op herbruikbare verpakkingen laat je zien dat je verantwoordelijkheid neemt voor het milieu. Dit versterkt je merkimago en trekt klanten aan die waarde hechten aan duurzaamheid.
De afvalvermindering is indrukwekkend. Waar je voorheen dagelijks zakken vol wegwerpverpakkingen wegooide, verdwijnt dit afval volledig. Dit maakt je bedrijf schoner, vermindert de afvalverwerkingskosten en draagt bij aan een groenere toekomst.
Bedrijven die de overstap al hebben gemaakt, merken vaak dat de implementatie soepeler verloopt dan verwacht. Met de juiste ondersteuning en continue begeleiding integreer je herbruikbare systemen moeiteloos in je dagelijkse operatie. Je levert geen kwaliteit of gebruiksgemak in, maar wint op alle fronten: financieel, operationeel en qua merkwaarde.
We bij SwapBox maken deze transitie extra eenvoudig. Ons verhuursysteem voor herbruikbare food containers, koffiebekers en festivalbekers biedt flexibele contractduur en minimale investering. Met onze professionele reinigingsdienst, tracking technologie en zero-emissie leveringen help je jouw bedrijf toekomstbestendig te maken, terwijl je direct bespaart op de plasticverpakkingsbelasting.
Frequently Asked Questions
Hoe begin ik met de overstap naar herbruikbare verpakkingen in mijn horecazaak?
Start met een analyse van je huidige verpakkingsgebruik: tel hoeveel bekers en bakjes je per dag gebruikt tijdens piekuren en rustige momenten. Neem vervolgens contact op met een aanbieder van herbruikbare systemen zoals SwapBox om een passend verhuursysteem te bespreken. Zorg dat je personeel goed getraind is in het gebruik van het nieuwe systeem en communiceer de verandering duidelijk naar je klanten met posters of tafelkaartjes.
Wat als klanten weigeren om statiegeld te betalen voor herbruikbare verpakkingen?
Leg uit dat statiegeld volledig wordt terugbetaald bij inlevering en dat dit een wettelijke verplichting is om plastic wegwerp te vermijden. Benadruk de voordelen: klanten dragen bij aan minder plasticafval en krijgen een hoogwaardiger product. Veel bedrijven merken dat klanten na een korte gewenningsperiode het systeem waarderen en zelfs positief reageren op de duurzame keuze.
Kan ik de plasticverpakkingsbelasting doorberekenen aan mijn klanten?
Ja, je mag de extra kosten van plastic wegwerpverpakkingen doorberekenen aan klanten die deze kiezen bij afhalen of bezorgen. Je bent echter verplicht om altijd een herbruikbaar alternatief aan te bieden. Voor consumptie ter plaatse mag je sinds 2024 helemaal geen plastic wegwerp meer aanbieden, dus daar is doorberekenen geen optie meer.
Zijn bamboe wegwerpbekers of suikerriet bakjes toegestaan onder de nieuwe regels?
Alleen producten die volledig vrij zijn van kunststof en zonder chemische wijzigingen zijn gemaakt, vallen niet onder de belasting. Veel bamboe en suikerriet producten bevatten echter een plastic coating of lijm met kunststof, waardoor ze toch belastbaar zijn. Vraag je leverancier altijd om een certificaat dat bewijst dat het product 100% plasticvrij is en geen chemisch gewijzigde polymeren bevat.
Hoe zorg ik ervoor dat herbruikbare verpakkingen hygiënisch blijven bij intensief gebruik?
Werk samen met een professionele reinigingsdienst die voldoet aan HACCP-normen en elke batch test op bacteriën en allergenen. Bij verhuursystemen zoals SwapBox wordt de reiniging volledig verzorgd in gespecialiseerde faciliteiten met industriële vaatwasmachines op hoge temperaturen. Train je personeel om gebruikte verpakkingen gescheiden te houden van schone voorraad en bewaar schone items in een afgesloten ruimte.
Wat zijn de beste alternatieven voor plastic rietjes en bestek?
Voor herbruikbaar gebruik zijn roestvrijstalen rietjes en metalen of stevig kunststof bestek de beste optie, omdat deze honderden keren gebruikt kunnen worden. Als je toch wegwerp wilt gebruiken, kies dan voor houten bestek of papieren rietjes zonder plastic coating. Let op dat sommige ‘biologisch afbreekbare’ alternatieven zoals PLA-rietjes nog steeds onder de plasticverpakkingsbelasting vallen.
Geldt de uitzondering voor hoogwaardige recycling ook voor mijn bedrijf?
De uitzondering geldt alleen als je PET wegwerpbekers of bakjes gebruikt én je eigen inzamelsysteem opzet waarbij je minimaal 75% (oplopend naar 90% in 2027) inzamelt voor hoogwaardige recycling. Je moet je hiervoor registreren en administratief kunnen aantonen dat je de inzameldoelen haalt. Voor de meeste horeca- en cateringbedrijven is overstappen op herbruikbare verpakkingen eenvoudiger en kosteneffectiever dan het opzetten van een compleet recyclingprogramma.